Endometrial Hiperplazi

Endometrial hiperplazi, rahminizin iç tabakası olan endometriumun aşırı kalınlaşmasıdır. Kanser değildir; ama bazı türleri zamanla kansere zemin hazırlayabildiği için tanı ve takip önemlidir. Çoğu zaman anormal rahim kanamasıyla fark edilir ve tanı mikroskobik inceleme gerektirir. Aşağıdaki bilgiler genel bir çerçeve sunar; size özel bir tanı veya tedavi önerisi değildir.

Endometrial hiperplazi nedir?

Endometrium, adet döngünüz boyunca östrojenin etkisiyle kalınlaşır, progesteronun etkisiyle olgunlaşır ve adet kanamasıyla dökülür. Östrojenin etkisi progesteronla dengelenmediğinde doku düzensiz biçimde çoğalır ve kalınlaşır. Bu duruma hiperplazi denir. Hiperplaziyi, kalınlaşan dokunun hücre özelliklerine göre sınıflandırırız; ultrasondaki kalınlık tek başına bu ayrımı yapmaz.

Hiperplazinin türleri nelerdir?

Güncel tıbbi görüşe göre hiperplaziyi atipisiz ve atipik olarak ikiye ayırırız; bazı kaynaklar aynı sorun için "endometrial intraepitelyal neoplazi" (EIN) terimini de kullanır. İki sınıflama büyük ölçüde örtüşür ama birebir aynı değildir.

Atipili ve atipisiz hiperplazi arasındaki fark nedir?

Atipi, hücrelerde kanser öncüsü olabilecek yapısal değişikliklerin varlığını anlatır. Atipisiz hiperplazide kanser riski daha düşüktür ve yönetim ağırlıklı olarak hormonal tedavi ile izlemedir. Atipili hiperplazide ise kanser riski belirgin biçimde daha yüksektir ve hem eşlik eden kanseri ekarte etmek hem de tedavi daha aktif yürütülür. Aynı biyopsi sonucunda "hiperplazi" yazması, bu iki durumun aynı olduğu anlamına gelmez.

Endometrial hiperplazinin nedenleri ve risk faktörleri nelerdir?

Ortak payda, progesteronla dengelenmeyen östrojen etkisidir. Bu etkiyi artırabilecek durumlar şunlardır:

• Yumurtlamanın düzensiz olduğu durumlar, örneğin polikistik over sendromu
• Fazla kilo
• Bazı hormonal ilaçların kullanımı

Bu risk etkenleri hiperplazinin mutlaka gelişeceği anlamına gelmez; hiçbir riski olmayan kişilerde de görülebilir.

Endometrial hiperplazinin belirtileri nelerdir?

En sık belirti anormal rahim kanamasıdır: adet dışı kanama, uzun süren veya yoğun adetler ya da menopozdan sonra gelen kanama. Premenopozdaysanız adetleriniz düzensiz hale gelebilir. Bazı kişilerde ise hiç belirti olmayabilir ve hiperplazi başka bir nedenle yaptırdığınız inceleme sırasında fark edilir. Yeni başlayan kanama düzensizliğinizi değerlendirtmelisiniz.

Endometrial hiperplazi tanısı nasıl konur?

Ultrason bulgusu tanı için yeterli midir?

Hayır. Transvajinal ultrasonda endometriumunuz kalın görünebilir. Bu görüntü hiperplazi için uyarıcıdır ama tanı koydurmaz; benzer görüntü polip, miyom ya da normal döngüsel değişikliklerle de oluşabilir.

Tanı için hangi örnekleme yöntemleri kullanılır?

Tanı için endometrium dokusunun histolojik incelemesi gerekir. Ayaktan alınan endometrial biyopsi çoğu zaman ilk adımdır. Biyopsi yetersiz kalırsa ya da sonuç tanı koydurmazsa histeroskopi önerilir. Güncel görüşe göre, histeroskopi eşliğinde yönlendirilmiş biyopsi, kör küretaja göre rahim içi lezyonların tanısında daha duyarlıdır.

Smear (Pap) testi hiperplaziyi tarar mı?

Hayır. Pap smear rahim ağzındaki hücre değişikliklerini taramak için yapılır; rahim içi zarınızı güvenilir biçimde taramaz. Normal çıkan bir smear ya da HPV sonucu, endometrial değerlendirme ihtiyacınızı ortadan kaldırmaz. Özellikle menopoz sonrası kanamanız varsa, önceki testlerinizin normal olması bu değerlendirmeyi gereksiz kılmaz.

Hiperplazi tanısında eşlik eden kanser nasıl dışlanır?

Hiperplazi tanısı aldığınızda öncelikli amaç, aynı anda bir endometrial kanserin bulunup bulunmadığını ortaya koymaktır. Güncel tıbbi görüşe göre bu amaçla histeroskopi ve ek örnekleme, eşlik eden kanseri saptamada en güvenilir yöntemlerdendir. Atipili hiperplazide eşlik eden kanser olasılığı daha yüksek olduğundan değerlendirmeyi daha kapsamlı yürütürüz. Kanser bulunursa tedaviyi ayrı bir yoldan, jinekolojik onkoloji ekibiyle planlarız.

Endometrial hiperplazi nasıl tedavi edilir?

Atipisiz hiperplazide tedavi nasıldır?

Atipisiz hiperplazide güncel görüş, ilk seçenek olarak levonorgestrel salan rahim içi sistemi önerir. Bu yöntemi tercih etmiyorsanız oral progestin kullanılabilir. Tedavinin süresini ve ilacın dozunu hekim size göre belirler. Tedavi sürerken biyopsiyle kontrol yaparız; amaç hiperplazinin gerilediğini doku düzeyinde göstermektir. İlaç yan etkilerini hekiminizle paylaşmalısınız.

Atipili hiperplazide tedavi nasıldır?

Atipili hiperplazide güncel tıbbi görüşe göre histerektomi, yani rahmin alınması esas tedavi yaklaşımıdır. Doğurganlığınızı korumak istiyorsanız ya da cerrahiye uygun değilseniz, seçilmiş durumlarda progestin tedavisi yakın izlemle uygulanabilir. Bu karar bireyseldir; hekim cerrahinin ve hormonal tedavinin yararını, riskini ve sınırlarını size birlikte anlatır.

Tedavi sonrası nüks olabilir mi?

Evet. Hormonal tedaviden sonra da hiperplazi geri gelebilir; bu yüzden düzenli kontrol önemlidir. Tedaviye rağmen histolojik gerileme sağlanamazsa, izlemde atipi gelişirse ya da doğurganlık isteğiniz sona erip nüks riskiniz yüksek kalırsa histerektomi gündeme gelebilir. Hormon tedavisi görürken yeni bir kanamanız olursa bunu hekiminize bildirmeniz gerekir.

Hiperplazi gebelik planımı etkiler mi?

Gebelik planlıyorsanız, denemeden önce hiperplazinin gerilediğini doku düzeyinde göstermeniz önerilir; bu amaçla üreme tıbbı uzmanına yönlendirilebilirsiniz. Düzensiz yumurtlama hiperplazinin nedenlerinden biri olabileceğinden, gebelik planınızı tedavi planıyla birlikte ele alırız.