Yapay Zekâ Destekli Embriyoloji

Yapay zekâ destekli embriyoloji, embriyo görüntülerini çözümleyerek embriyolog için skor ya da sıralama üreten yazılımların tüp bebek laboratuvarında kullanılması anlamına gelir. Yapılan çalışmalarda bu yaklaşımın geleneksel embriyo değerlendirmesinden üstün olduğu ya da canlı doğumu artırdığı gösterilememiştir; büyük bir çok merkezli çalışmada ise yazılımın geleneksel değerlendirmeden daha kötü olmadığı da kanıtlanamamıştır. Yazılım yardımcı bir araçtır; hangi embriyonun aktarılacağına embriyoloğunuz ve hekiminiz birlikte karar verir.

Yapay zekâ embriyo görüntüsünden nasıl skor üretir?

Bu yazılımlar, çok sayıda embriyo görüntüsünden örüntü öğrenen derin öğrenme gibi yöntemlerle çalışır. Girdi, tek bir anda alınmış sabit bir görüntü olabileceği gibi, time-lapse sistemlerinin kaydettiği görüntü dizisi de olabilir. Çıktı, embriyonun gelişim potansiyeline ilişkin bir skor ya da embriyoların sıralamasıdır.

Yazılım embriyoloğun değerlendirmesinin yerini alır mı?

Geleneksel yöntemde embriyolog, embriyonun şeklini ve gelişim hızını mikroskop altında değerlendirir. Yazılım bu değerlendirmeye ek bir veri sunar. Bu konudaki güncel uzman görüşüne göre, yapay zekâ geleneksel değerlendirmenin yerine henüz geçirilmemelidir. Aynı görüşte, yapay zekâ skorlarının büyük ölçüde mevcut görünüm (morfoloji) notlamasıyla ilişkili olduğu gözlemi aktarılır; bu, yazılımın sağladığı bağımsız bilginin sınırlı olabileceği anlamına gelebilir. Değerlendirme süresini kısaltma ve gözlemciler arasındaki farkı azaltma gibi olası yararlar ileri sürülmekte ve araştırılmaktadır; bunların sizin sonucunuza yansıdığı henüz gösterilmiş değildir.

Kontrollü çalışmalarda yapay zekâ daha iyi sonuç verdi mi?

Bu alanın en kapsamlı kontrollü çalışmalarından biri, Avustralya ve Avrupa'daki merkezlerde yürütülen çok merkezli ve çift kör bir çalışmadır. Derin öğrenmeye dayalı skorla seçilen embriyolar, geleneksel görünüm (morfoloji) notlamasıyla seçilenlerle karşılaştırılmıştır. Klinik gebelikte iki grup arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır; ancak yazılımın geleneksel değerlendirmeden daha kötü olmadığı, önceden belirlenen ölçüte göre gösterilememiştir. Canlı doğum oranı yapay zekâ grubunda sayısal olarak daha düşük bulunmuş, ama bu fark istatistiksel olarak anlamlı çıkmamıştır.

Uzman kurumların değerlendirmeleri yapay zekâyı doğrudan kapsıyor mu?

Avrupa için hazırlanan güncel iyi uygulama önerilerinde, time-lapse görüntüleme canlı doğumu artırmak için önerilmez. Bu değerlendirme yapay zekâ skorlamasını doğrudan kapsamaz, ancak sonuçlar benzer yöndedir: yarar gösterilememiştir. Başka bir güncel değerlendirme, algoritmik time-lapse seçimini inceleyen iki kontrollü çalışmada devam eden gebelikte bir iyileşme bulunmadığını ve bunun diğer derlemelerle uyumlu olduğunu belirtir.

İngiltere'deki düzenleyici kurum, time-lapse inkübasyonu ve embriyo analizini çoğu hasta için en düşük kategoride sınıflandırır; yani canlı doğum şansını artırmadığına dair kanıt vardır. Yapay zekâya özgü ayrı bir sınıflandırma bulunmamaktadır. Bu sınıflandırma, uygulamanın zararlı olduğu anlamına gelmez.

Kanıt neden sınırlı?

Çalışmadaki yazılım yalnızca belirli bir time-lapse sisteminin görüntüleriyle çalışmıştır; bu yüzden sonuçlar başka cihazlara ve başka yazılımlara doğrudan uyarlanamaz. Çalışma, yazılımı geliştiren firma tarafından finanse edilmiştir. Toplam canlı doğum ve gebelik süresi gibi daha uzun vadeli sonuçlar değerlendirilmemiştir. Ayrıca bir yazılım, eğitildiği veri ve cihazın dışındaki koşullarda aynı performansı göstermeyebilir.

Kimler için düşünülebilir?

Yukarıda aktarılan değerlendirmelerde yapay zekâ destekli seçimin rutin olarak gerekli olduğu söylenmez; ileri yaş, tekrarlayan başarısızlık ya da az embriyo gibi gruplar için ayrıca bir yarar bildirilmemiştir. Uygulamanın gündeme gelmesi merkezin protokolüne bağlıdır; neden önerildiğini hekiminize sorabilirsiniz.

Yapay zekâ, time-lapse ve PGT-A aynı şey midir?

Hayır, üçü farklı soruya yanıt arar. Time-lapse, embriyonun nasıl izlendiği ve kültürlendiğiyle ilgilidir. Yapay zekâ, elde edilen görüntüden ne çıkarılacağına bakan yazılım katmanıdır. PGT-A ise embriyodan alınan hücrelerde kromozom sayısına bakan genetik bir testtir. Birinin kullanılması diğerini gerektirmez; biri diğerinin yerini tutmaz.

Yazılım kullanılması gebelik şansınız hakkında güvence verir mi?

Asıl dikkat edilmesi gereken nokta, doğrudan bir işlem riskinden çok dolaylı etkilerdir. "Teknoloji varsa şansım yüksektir" düşüncesi gerçekçi olmayan beklentilere yol açabilir. Tüp bebek sonucunu yaşınız, embriyo sayısı ve kalitesi gibi etkenler birlikte belirler; bir yazılımın bulunması bunları değiştirmez.

Ek ücret ve verilerinizin kullanımı hakkında neler öğrenmelisiniz?

Kanıtı sınırlı bir uygulama için ek ücret istenebilir. Embriyo görüntülerinizin ve ilişkili sağlık verilerinizin nasıl saklandığını ve kullanıldığını merkezden ve onam belgesinden öğrenebilirsiniz.

Embriyo seçiminde yapay zekâ hakkında hekiminize neler sorabilirsiniz?

• Embriyo seçiminde yazılım skoru kullanılıyor mu, kullanılıyorsa hangi aşamada?
• Son aktarım kararını kim veriyor, skor ile embriyoloğun değerlendirmesi çeliştiğinde ne olur?
• Bu uygulama benim durumumda neyi değiştirebilir?
• Ek ücret var mı?
• Görüntülerim ve verilerim nasıl saklanıp kullanılıyor?