Plasenta Previa ve Plasenta Problemleri: Belirtiler, İzlem ve Doğum Planı

Plasenta previa, plasentanın rahmin alt kısmına yerleşerek serviksi kısmen ya da tamamen kapatmasıdır ve genellikle gebeliğin ortasında yapılan rutin ultrason taramasında fark edilir. Çoğu durumda gebelik ilerledikçe plasenta yukarı doğru hareket eder ve sorun kalmaz; devam ederse ek ultrasonlarla izlenir ve doğum planı buna göre yapılır.

Plasenta previa (düşük yerleşimli plasenta) nedir?

Plasenta previa, plasentanın rahmin alt kısmına yerleşerek serviksi kısmen ya da tamamen kapatmasıdır. Plasenta serviğe çok yakın ama onu tam olarak kapatmıyorsa buna "düşük yerleşimli plasenta" denir.

Plasenta akreta ve vasa previa ile farkı nedir?

Plasenta akreta, plasentanın rahim kasına ya da mesane gibi yakın yapılara sıkı biçimde yapışmasıdır; nadir görülür ve doğumda ciddi kanamaya yol açabilir. Vasa previa ise bebeğin damarlarının plasenta dokusu ya da göbek kordonu tarafından korunmadan serviks yakınından geçmesidir; çok nadir görülür ama bu damarlar yırtılırsa bebek için çok ciddi bir tehlike oluşturur.

Plasenta ayrılması (ablatio plasenta) nedir?

Plasenta, doğumdan önce rahim duvarından ayrılabilir; buna plasenta ayrılması denir ve plasenta previadan farklı bir durumdur. Bu durumda genellikle sürekli bir ağrı eşlik eder; kanama rahim içinde birikerek gizli kalabilir, bu nedenle görünen kanama miktarı durumun ciddiyetini her zaman yansıtmaz.

Belirtileri nelerdir?

Plasenta previaya bağlı kanama genellikle ağrısızdır, parlak kırmızı renktedir ve cinsel ilişki sonrasında da ortaya çıkabilir. Plasenta ayrılmasına bağlı kanamaya ise genellikle sürekli bir ağrı ve rahimde sertleşme ya da gerginlik hissi eşlik eder; kanama az görünse de durum ciddi olabilir. Bebeğin makat ya da enine pozisyonda olması previa şüphesini artırabilir. Hangi durumda olduğunuzu kendiniz ayırt etmeye çalışmayın.

Risk etkenleri nelerdir?

Önceki sezaryen doğumlar, tüp bebek ya da benzeri doğurganlık tedavileri ve sigara kullanımı plasenta previa için risk etkenleri arasındadır. Önceki sezaryen ve rahim ameliyatları, miyom ya da bikornuat rahim yapısı, ileri yaş ve tüp bebek tedavisi akreta için; düşük yerleşimli plasenta, çoğul gebelik ve kordonun olağandışı gelişimi vasa previa için risk etkenleri arasında sayılır. Bu etkenlerin bulunması previa, akreata ya da vasa previa gelişeceği anlamına gelmez; kimsenin suçu değildir.

Nasıl tanı konur ve izlenir?

Düşük yerleşimli plasenta genellikle gebeliğin ortasında yapılan rutin ultrason taramasında fark edilir. Kesinleştirmek için güvenli bir yöntem olan transvajinal ultrason kullanılır. Plasenta düşük yerleşimli bulunursa ek ultrason taramalarıyla izlenir; çoğu durumda plasenta gebelik ilerledikçe yukarı hareket eder, devam eden durumlarda izlem sürer.

Doğum nasıl planlanır?

Doğum şekli ve zamanı, plasentanın serviğe olan uzaklığına ve diğer risklere göre sizinle birlikte planlanır. Plasentanın kenarı serviğe çok yakınsa sezaryen en güvenli yöntem olabilir; daha uzaktaysa vajinal doğum seçilebilir. Kanama olmadıysa doğum belirli bir zamanda planlanır; gebelikte kanama olduysa doğum daha erken gerekebilir. Sezaryen sırasında kıdemli bir ekip ve kan transfüzyonu olasılığına hazırlık bulunması önerilir; kanama kontrol altına alınamazsa histerektomi gerekebilir. Kan transfüzyonunu kabul etmiyorsanız bunu erken dönemde ekibinize bildirmeniz önemlidir. Akreata saptanan durumlarda doğum genellikle bu konuda deneyimli bir merkezde planlanır; vasa previa saptanırsa planlı sezaryen önerilir.

Anne ve bebek için ne anlama gelebilir?

Bu durumlar kanama riski, erken doğum olasılığı ve nadiren histerektomi ya da kan transfüzyonu gereksinimi gibi olasılıkları artırabilir. Vasa previa'da damarlar zarar görürse bu bebek için çok ciddi bir tehlike oluşturur. Bununla birlikte düzenli izlemle çoğu gebelik sağlıklı biçimde sonuçlanır.

Kendinize nasıl destek olabilirsiniz?

• Düşük yerleşimli plasentanız olduğu biliniyorsa herhangi bir kanama, kasılma ya da ağrıda hemen başvurun.
• Kontrollerinizi ve önerilen testlerinizi aksatmayın.
• Anemi kontrolü için önerilen testleri yaptırın.
• Kan transfüzyonu konusundaki tercihinizi ekibinize erken bildirin.
• Cinsel ilişki ve ağır aktivite konusunda hekiminize danışın.
• Kaygılarınızı paylaşın; gerekirse destek isteyin.

Hekiminize hangi soruları sorabilirsiniz?

• Plasentamın konumu doğum şeklimi nasıl etkiler?
• Hangi durumda ek ultrason ya da kontrol gerekir?
• Kanama ya da kasılma olursa ne yapmalıyım?
• Sezaryen gerekirse hazırlık nasıl yapılır?
• Kan transfüzyonu konusundaki tercihimi ekibe nasıl bildirebilirim?