Gebelik kolestazı nedir, belirtileri ve tanısı nasıl konur? Kaşıntı, tedavi yaklaşımı, doğum planı ve doğum sonrası izlem hakkında bilgi edinin.
Gebelik kolestazı, karaciğer işlevini etkileyen ve vücutta safra asitlerinin birikmesine yol açan bir durumdur; genellikle gebeliğin son dönemlerinde ortaya çıkar ve doğumdan sonra düzelir. Başlıca belirtisi döküntü olmadan görülen, özellikle avuç içi ve ayak tabanında hissedilen ve geceleri artan cilt kaşıntısıdır. Kaşıntı gebelikte sık görülen bir yakınma olduğu için tanı tek başına belirtiyle değil, kan testiyle konur; gebelik kolestazından şüphelenildiğinde izlem hekim tarafından planlanır ve doğum zamanı buna göre değerlendirilir.
Gebelik kolestazı nedir?
Gebelik kolestazı (intrahepatik kolestaz), karaciğerin safra üretimi ve atımıyla ilgili işlevinin gebelikte etkilenmesi sonucunda vücutta safra asitlerinin birikmesidir. Bu durum genellikle gebeliğin son döneminde ortaya çıkar ve doğumla birlikte düzelir.
Gebelik kolestazı neden ortaya çıkar?
Gebelik kolestazının bazı gebeliklerde neden ortaya çıktığı, diğerlerinde neden çıkmadığı açık değildir. Bu durumun ortaya çıkması sizin bir şey yapmış ya da yapmamış olmanızla ilgili değildir; kimsenin suçu değildir.
Belirtileri nelerdir?
Kaşıntı gebelikte sık görülen bir yakınmadır ve kaşıntısı olan gebelerin çoğunda kolestaz saptanmaz. Ancak döküntüsüz, özellikle avuç içi ve ayak tabanında hissedilen ve geceleri artan bir kaşıntı araştırılmalıdır; bu tür bir kaşıntı uykuyu bozacak kadar yoğun olabilir. Nadiren ciltte ya da gözde sararma (sarılık) da eşlik edebilir. Kaşıntının kendisi tek başına tanı koydurmaz; tanı kan testiyle konur.
Gebelik kolestazı tanısı nasıl konur?
Tanı, karaciğer fonksiyon testleri ve safra asidi kan testiyle konur. Safra asidi düzeyi, karaciğer testleri normal çıksa bile yüksek olabilir; bu yüzden kaşıntı sürüyorsa testler tekrarlanır. Belirtiler olağandışı bir seyir izliyorsa, erken başlamışsa ya da doğumdan sonra geçmiyorsa karaciğerle ilgili daha ayrıntılı bir değerlendirme ve uzman görüşü istenebilir.
Anne ve bebek için ne anlama gelebilir?
Gebelik kolestazı bazı olasılıkları artırabilir: bebeğin doğumdan önce mekonyum çıkarması (bu durumda amniyotik sıvının rengi değişir ve bebek doğumda bunu solunum yoluna kaçırırsa hasta olabilir) ve erken doğum olasılığının artması bunlar arasındadır. Bilinen bir uzun vadeli sağlık riski yoktur. Ağır kolestaz olgularında bebek için risk artabilir; bu nedenle bu olgular daha yakından izlenir ve doğum zamanı buna göre planlanır. Bununla birlikte gebelik kolestazı tanısı alan gebeliklerin çoğu sağlıklı biçimde sonuçlanır.
Kaşıntıyı hafifletmek için neler yapılabilir?
Nemlendirici krem, geceleri rahat uyumaya yönelik düzenlemeler, serin banyo ve gevşek pamuklu giysiler kaşıntıyı hafifletmeye yönelik önlemler arasındadır; bunlar sınırlı ölçüde yardımcı olabilir, durumun kendisini ortadan kaldırmaz.
İlaç tedavisi ne zaman gündeme gelir?
Hekiminiz gerekli görürse genel önlemlerin yanına ilaç tedavisi eklenebilir. Bu tür bir ilaç tedavisi bazı kişilerde kaşıntıyı az da olsa azaltabilir ve erken doğum olasılığını düşürebilir; ama bebek kaybı riskini önlediği gösterilmemiştir. İlacın seçimi, başlama zamanı ve kullanım süresi hekim tarafından belirlenir; kendi başınıza ilaç ya da bitkisel ürün kullanmayın.
Kan testleri ve bebek hareketleri nasıl izlenir?
Tanıdan kısa bir süre sonra kan testi tekrarlanır. Bebeğinizin hareketlerini yakından takip etmeniz ve olağan örüntüde bir değişiklik fark ettiğinizde bunu hemen bildirmeniz önemlidir.
Doğum nasıl planlanır?
Doğum zamanı ve şekli; safra asidi düzeyinize ve gebelik diyabeti, yüksek tansiyon ya da çoğul gebelik gibi başka risklere bakılarak size özel olarak planlanır. Seçenekler arasında doğumun başlatılması (indüksiyon), planlı sezaryen ya da doğumun kendiliğinden başlamasını bekleme yer alır. Gebelik kolestazının kendisi tek başına sezaryen gerektirmez; karar, sizin ve bebeğinizin durumuna göre birlikte verilir.
Doğumdan sonra neler olur?
Kaşıntı ve karaciğer testleri genellikle doğumdan sonra düzelir; bu düzelme bir süre alabilir. Doğumdan bir süre sonraki kontrolde testlerin normale döndüğü doğrulanır. Sonraki gebeliklerde gebelik kolestazının tekrarlama olasılığı artmıştır; bu nedenle yeni bir gebeliğin başında karaciğer testleri yeniden kontrol edilir. Testleriniz normale döndükten sonra doğum kontrol yöntemi seçiminiz bundan etkilenmez; ancak östrojen içeren doğum kontrol haplarını kullanırken kaşıntı olursa bunu hemen bildirmeniz gerekir. Geçmişte gebelik kolestazı yaşamış olmanız, ileride hormon tedavisi kullanmanızı engellemez.
Kendinize nasıl destek olabilirsiniz?
- Kan testi kontrollerinizi aksatmayın.
- Bebeğinizin hareketlerindeki olağan örüntüyü tanıyın; azalma ya da değişiklik fark ederseniz bildirin.
- Kaşıntınızı hekiminize ya da ebenize bildirin, önemsiz saymayın.
- Kendi başınıza ilaç ya da bitkisel ürün kullanmayın.
- Kaygılarınızı paylaşın; gerekirse destek isteyin.
Kolestaz hakkında hekiminize neler sorabilirsiniz?
- Kaşıntımın kolestazla ilgili olup olmadığını hangi testle öğrenebilirim?
- Testlerim normal çıkarsa ne zaman tekrar edilecek?
- İlaç tedavisi gerekirse hangi durumda başlanır?
- Doğum zamanım ve şeklim nasıl planlanacak?
- Doğumdan sonra hangi kontroller gerekecek?
Sık Sorulan Sorular
Kaşıntımı hekimime ya da ebeme ne zaman bildirmeliyim?
Kaşıntının ne zaman başladığı ya da ne kadar şiddetli olduğu önemli değildir; döküntüsüz bir kaşıntı fark ettiğinizde bir sonraki randevunuzu beklemeden bildirmeniz önerilir. Erken bildirim, gerekirse kan testinin de erken yapılmasını sağlar.
İlaç tedavisi başlarsa safra asidi düzeyim her zaman düşer mi?
Hayır. Bazı kişilerde safra asidi düzeyi herhangi bir ilaç kullanılmadan da kendiliğinden normale dönebilir; bu yüzden ilaç tedavisine karar verilmesi ve sürdürülmesi hekiminiz tarafından düzenli kontrollerle değerlendirilir.
Doğum sırasında ağrı kesici seçeneklerim kolestazdan etkilenir mi?
Ağrı kesici seçenekleriniz çoğu zaman gebelik kolestazından etkilenmez. Ama kolestaz kan pıhtılaşmanızı etkileyebileceği için doğumdan önce bazı testler istenebilir; bu testlerin sonucuna göre hangi yöntemin size uygun olduğuna sağlık ekibiniz karar verir.
Doğumdan sonra kaşıntım ya da testlerim normale dönmezse ne olur?
Bu durum genellikle doğumdan sonra düzelir, ama belirtileriniz ya da testleriniz beklenenden uzun sürerse ayrıntılı bir karaciğer değerlendirmesi için yönlendirilebilirsiniz.
Doğumda bebeğimin kalp atışı sürekli izlenir mi?
Ağır kolestaz olgularında ya da ek bir risk bulunduğunda doğum sırasında bebeğin kalp atışının sürekli izlenmesi (CTG) önerilebilir; bu, sizin ve bebeğinizin durumuna göre karar verilen bir uygulamadır.
Her gebelik kaşıntısı kolestaz anlamına mı gelir?
Hayır. Kaşıntısı olan gebelerin çoğunda kolestaz bulunmaz. Döküntüsüz, özellikle avuç içi ve ayak tabanındaki ve geceleri artan kaşıntı araştırılmalıdır.
Karaciğer testlerim normalse safra asidim de mutlaka normal mi?
Hayır. Karaciğer testleri normalken safra asidi yüksek olabilir. Kaşıntı sürüyorsa testler tekrarlanır.
Nemlendirici ve serin banyo kolestazı ortadan kaldırır mı?
Hayır. Kaşıntıya sınırlı ölçüde yardımcı olabilirler; durumun kendisini ortadan kaldırmazlar.
İlaç tedavisinin bebek kaybını önlediği gösterilmiş mi?
Hayır. Bazı kişilerde kaşıntıyı az da olsa azaltabilir ve erken doğum olasılığını düşürebilir; ancak bebek kaybı riskini önlediği gösterilmemiştir.
Kolestaz tanısı mutlaka sezaryen gerektirir mi?
Hayır. Tek başına sezaryen gerekçesi değildir. Safra asidi düzeyi ve diğer risklerle doğum zamanı ve şekli size özel planlanır.
Bebeğin hareketleri değişirse hemen bildirmeli miyim?
Evet. Olağan hareket örüntüsündeki değişikliği hemen sağlık ekibinize bildirin. Kan testi kontrollerinizi de aksatmayın.
Yeni bir gebeliğin başında önceki kolestazı söylemeli miyim?
Evet. Sonraki gebeliklerde tekrarlama olasılığı artmıştır. Yeni gebeliğin başında karaciğer testleri yeniden kontrol edilir.
Ücretsiz Danışmanlık Alın
Formu doldurun, uzman ekibimiz sizinle iletişime geçsin
