Rahim Sarkması / Pelvik Taban Cerrahisi

Rahim sarkması ameliyatı; sarkan rahmin, ya da rahim daha önce alınmışsa vajinanın üst ucunun (vajen kubbesi) yeniden desteklenmesini amaçlayan cerrahi girişimlerin genel adıdır. Ameliyat, belirtileri sizi rahatsız eden düzeydeyse düşünülür; yol ve yöntem, sarkmanın yerine ve sizin durumunuza göre hekiminizle birlikte seçilir. Aşağıdaki bilgiler genel bir çerçeve sunar; sizin için yapılacak kişisel değerlendirmenin yerini tutmaz.

Rahim sarkması ameliyatı kimler için gündeme gelir?

Ameliyat; sarkma belirtileri günlük hayatınızı rahatsız edecek düzeydeyse, pesser ya da pelvik taban kas eğitimi gibi ameliyatsız yaklaşımlardan yeterince yarar görmediyseniz ya da bu yaklaşımları istemiyorsanız gündeme gelir. Belirtilerin neler olduğu, sarkmanın evreleri ve ameliyatsız seçenekler ayrı bir konudur; ameliyat kararı bu değerlendirmeden sonra verilir.

Ameliyat yolu nasıl seçilir, hedefi nedir?

Ameliyat yolunun (vajinal ya da karından) seçiminde; sarkmanın hangi bölgede olduğu, sağlık durumunuz ve cinsel yaşama ilişkin beklentileriniz rol oynar. Ameliyatın hedefi, vajinanın en üst kısmını (apikal bölge) pelvisin sağlam dokularına askıya almaktır. Ön ya da arka duvarda da sarkma varsa, bu bölgelerin onarımı aynı ameliyata eklenebilir. Gebelik planınız varsa, ameliyatın zamanlaması ve rahmin korunup korunmayacağı hekiminizle ayrıca konuşulur.

Apikal sarkma cerrahisinde hangi seçenekler vardır?

Hangi ameliyatın size uygun olduğu kişiden kişiye değişir. Seçenekler kabaca üç soruya göre ayrılır: vajinal mi, karından mı; kendi dokunuz mu, destek için ağ mı; rahim alınacak mı, korunacak mı.

Vajinal yoldan doku onarımı nasıl yapılır?

Bu yöntemlerde karın duvarına kesi açılmaz, kendi bağ dokunuz kullanılır. Sakrospinöz ligaman fiksasyonunda vajinanın üst ucu, pelvisin yan tarafındaki güçlü bir bağa dikişlerle tutturulur; bu, üst vajinayı destekler ve vajen uzunluğunu korur. Uterosakral ligaman süspansiyonunda ise vajen kubbesi, rahmin arkasından geçen uterosakral bağlara bağlanarak yukarı asılır. Bu iki askı yöntemi, benzer etkililik ve benzer yan etki profili gösterir.

Karından yapılan sakrokolpopeksi nedir?

Sakrokolpopekside, vajen kubbesi (ya da rahim korunuyorsa rahim ağzı; bu durumda işleme sakrohisteropeksi denir) sırtın alt kısmındaki kemiğin, yani sakrumun önündeki bağa ince bir ağ bantla bağlanır. İşlem laparoskopik, robotik ya da açık yolla yapılabilir. Bu erişim yolları arasında net bir fark gösterilememiştir; seçim hekimin değerlendirmesine ve sizin durumunuza göre yapılır.

Rahmi daha önce alınmış ve vajen kubbesi sarkması gelişmiş kişilerde, sakral kolpopeksinin vajinal işlemlere kıyasla; sarkmanın fark edilmesi, sarkma nedeniyle yeniden ameliyat ve muayenede sarkma gibi sonuçlarda daha düşük oranlarla ilişkili olduğu bulunmuştur. Ama bu verilerin güvenilirlik düzeyi çok düşükten ortaya kadar değişir.

Rahim alınmalı mı, korunmalı mı?

Sarkmada rahim alınabilir (histerektomi) ya da korunabilir. Rahmin alınması tek başına vajinanın üst ucunu desteklemez; histerektomi sırasında ya da sonrasında apikal desteğin de sağlanması önerilir. Rahmi koruyan yaklaşımlar da seçenekler arasındadır. Rahmi koruyan cerrahi ile vajinal histerektomiye süspansiyon eklenmesi karşılaştırıldığında, mevcut verilerden net bir sonuç çıkarılamamıştır. Rahimde ayrıca tedavi gerektiren bir sorun olup olmadığı ve sizin tercihiniz bu kararı etkiler.

Vajinayı kapatan (obliteratif) ameliyat nedir?

Vajinanın kısmen ya da tamamen kapatıldığı işlemler de vardır (kolpokleizis). Bu işlemlerden sonra vajinal cinsel ilişki mümkün olmaz; bu yüzden cinsel ilişki beklentisi olmayan kişilerde düşünülebilir ve karar ayrıntılı bir görüşmeden sonra verilir.

Mesh (ağ) kullanımının yarar ve riskleri nedir?

Mesh tartışması iki ayrı soruyu içerir ve bu ikisi birbirine karıştırılmamalıdır.

Birincisi, vajinal duvarın (ön ya da arka) vajinadan yerleştirilen bir ağla onarılmasıdır. Veriler, bu yoldan konan kalıcı ağın bazı sonuçlarda yarar sağlayabildiğini, ama mesane zedelenmesi, yeni idrar kaçırma ve ağın dokudan dışarı çıkmasıyla ilişkili olduğunu gösteriyor; bu yarar-risk dengesi nedeniyle kalıcı transvajinal ağın ilk ameliyatta değeri sınırlı bulunuyor. Bu konudaki kılavuzlar da bu ağ onarımlarını rutin kullanıma açmaz, sadece araştırma düzenlemesiyle uygulanabilir sayar. Bu değerlendirme duvar onarımına aittir; apikal sakrokolpopeksiyi kapsamaz.

İkincisi, sakrokolpopekside karın içinden yerleştirilen ağ banttır. Bu, farklı bir işlemdir; vajinal duvar ağına ait verilerden buna doğrudan bir çıkarım yapılamaz. Sakrokolpopekside de ağın açığa çıkması ve ek işlem gereksinimi olasılığı vardır; ağ kullanılacaksa, olası yararı ve riskleri ameliyattan önce ayrıntılı olarak sizinle konuşulmalıdır.

Ameliyata nasıl hazırlanılır?

Planlama, sarkmanın en çok hangi düzeyde (rahim, kubbe, ön ya da arka duvar) olduğunu ve beraberinde idrar ya da bağırsak sorunu olup olmadığını ortaya koyan bir muayeneyle başlar; hekiminiz gerekli görürse tetkik ister. Rahim korunacaksa, rahim ağzının ve rahim iç tabakasının uygunluğu da gözden geçirilir. Daha önce karın ya da pelvis ameliyatı geçirmiş olmanız, kronik hastalıklarınız ve düzenli kullandığınız ilaçlar, özellikle sakrokolpopeksi gibi karından yapılan yöntemlerin seçimini etkiler. Ameliyat öncesi yemek-içme kısıtını, ilaçların sürdürülüp sürdürülmeyeceğini ve gerekiyorsa bağırsak hazırlığını ekip size yazılı ya da sözlü olarak anlatır. Bacak damarlarında pıhtı riskine karşı alınacak önlemler, sizin risk düzeyinize göre ayrıca belirlenir.

Menopoz sonrası dönemde yerel östrojenin ameliyattan önce ya da sonra kullanılıp kullanılmayacağı ayrı bir hekim kararıdır.

Ameliyat günü ve ilk günler nasıl geçer?

Anestezi türünü, ameliyat yoluna göre anestezi ve cerrahi ekibi belirler. Ameliyat süresi ve hastanede kalış, seçilen yönteme ve birlikte yapılan ek işlemlere bağlıdır. Ameliyattan sonra idrar sondanız takılı olabilir; sondanın çıkarılma zamanı ve sonrasında idrar yapmanızın izlenmesi hekimin yönergesine bağlıdır. Ağrı kesici tedavisi, erken hareket etmek ve sıvı almak, ilk günlerin bakımının bir parçasıdır. Ameliyatı Doç. Dr. Nurettin Türktekin, Memorial Şişli Hastanesi'nde yapar.

İyileşme ve günlük yaşama dönüş nasıl olur?

İlk günlerde yorgunluk, idrar yaparken mesanenin tam boşalmadığı hissi, kalçada ya da kasıkta çekilme, alt karında hafif kramp ve hafif lekelenme ya da kahverengi akıntı olabilir.

Askıya alınan vajen kubbesi ıkınmayla zorlanabileceğinden, dışkılamayı yumuşatan düzenlemeler yapmanız ve yük kaldırırken dikkatli olmanız ekipler tarafından sıkça vurgulanır. Yürüyüşe, spora, işe ve cinsel ilişkiye ne zaman dönebileceğiniz ve kontrol programınız; ameliyat yoluna ve iyileşme hızınıza göre değişir, size ameliyatı yapan ekip tarafından yazılı olarak bildirilir.

Riskler ve sarkmanın tekrarlama olasılığı nedir?

Apikal destek ameliyatlarında, anestezi riskleri ayrı tutulursa, aşağıdaki durumlarla karşılaşılabilir:

• Kanama ve enfeksiyon
• Mesane, üreter veya bağırsakta zedelenme
• İdrar yapmakta geçici güçlük; bazı kişilerde yeni başlayan idrar kaçırma
• Kabızlık ve dışkılama alışkanlığında değişiklik
• Cinsel ilişkide ağrı ya da rahatsızlık
• Bacak damarlarında pıhtı oluşumu
• Ağ kullanılan yöntemlerde ağın açığa çıkması ve ek işlem gereksinimi
• Sarkmanın aynı yerde ya da farklı bir bölgede yeniden ortaya çıkması

Hiçbir yöntem sarkmanın bir daha olmayacağını garanti etmez. Tekrar olasılığı kişiye, sarkmanın evresine ve seçilen yönteme göre değişir. Kişisel risk düzeyiniz, ameliyat öncesi görüşmede hekiminizle birlikte değerlendirilir.